Tag: leadership

Czym jest przywództwo – czyli jak zostać liderem

Co lub kto przychodzi Ci do głowy gdy zastanawiasz się czym jest przywództwo? Być może są to osoby powszechnie znane ze świata polityki, religii czy może sportu. Czy faktycznie przywództwo musi oznaczać coś wielkiego, przeznaczonego tylko dla wąskiej grupy osób?
Co każdy z nas — Ty i ja — możemy zrobić aby zostać liderami, którzy zmieniają świat dookoła na lepsze?
O tym właśnie jest ten artykuł.

Trochę teorii (naprawdę tylko trochę)

Zanim przejdę do bardziej subiektywnych opinii zatrzymam się na chwilę przy teoriach dotyczących przywództwa.
Zacznę od podręcznika Zarządzanie: teoria i praktyka od podstaw (D. Jemielniak, D. Latusek)

Przywództwo to takie oddziaływanie na pracowników, by osiągnęli cele organizacji (wyznaczone przez lidera) i stworzyli organizacji warunki działania (społeczne i materialne).

Co sądzisz o tej definicji? W zasadzie cała ta formuła skupia się na organizacji i jej potrzebach. Oczywiście jest to bardzo ważny aspekt, bo bez mierzalnych rezultatów biznesowych firma nie może funkcjonować, jednak wydaje mi się, że to zdanie nie odpowiada w pełni na pytanie czym jest przywództwo.

Możemy też spotkać się z definicją świadomego przywództwa, czyli (z Podstawy organizacji i zarządzania, A. Czermiński, M. Grzybowski, K. Ficoń)

Polega ono na orientowaniu się we własnym stylu kierowania i uwzględnianiu w szerokim stopniu motywacji i nastawienia podwładnego do pracy i współpracy.

Tu już trochę lepiej, bo w swoim podejściu zaczynamy uwzględniać osoby z zespołu, ich preferencje motywacje itp.
Zapytajmy więc o definicję najpopularniejsze źródło wszelkich informacji — wikipedię:

Przywództwo oznacza dążenie do realizacji wspólnych celów (uświadomionych bądź nie) dla obu stron tej relacji. Relacja przywództwa nie opiera się na narzucaniu własnych rozwiązań jak w przypadku władzy. Relacja pomiędzy przywódcą a jego zwolennikami zwykle opiera się na dobrowolności uznania jednostki za przywódcę.

Do mnie to przemawia — w przywództwie ważne jest uwzględnianie potrzeb obu stron a także co najważniejsze — przywództwo jest naturalnym wynikiem takiej relacji a nie narzuconą zależnością typu szef — pracownik.
Na koniec jeszcze ciekawostka z Encyklopedii zarządzania:

Przywództwo jest definiowane na różne sposoby, ponieważ jest to określenie, które nie ma uznanej i przyjętej jednej definicji. 

No i to tyle w temacie poszukiwania jednej, kompletnej definicji tego czym jest przywództwo…

Jak zmierzyć poziom przywództwa?

Skoro tak trudno jest określić czym jest przywództwo to czy można je w jakiś sposób skategoryzować lub nawet pomierzyć?
Propozycję hierarchii poziomów przywództwa wprowadził John C. Maxwell w książce Pięć poziomów przywództwa.
Zestawiając tę koncepcję z własnym doświadczeniem przygotowałem zestaw pytań pozwalający określić Twój poziom przywództwa. Opracowanie to zawiera również sugestie dotyczące niezbędnych działań na każdym z poziomów.

Schemat opracowany przez Johna Maxwella dobrze obrazuje kluczowe etapy na drodze do świadomego przywództwa. Równocześnie zachęcam Cię do poszukania własnej drogi czyli Twojej osobistej wizji przywództwa.

Przywództwo w moim świecie

Czym jest przywództwo dla mnie? W moim przypadku kluczowe są następujące wartości, cechy i zachowania:

Wspieranie innych

To chyba najważniejsza dla mnie cecha skutecznego lidera, przynajmniej od czasu kiedy zdałem sobie sprawę, że tak naprawdę to zespół (całościowo) może dowieźć projekt a nie sam lider czy kierownik projektu. Lider powinien więc skupić się na wspieraniu tych, którzy faktycznie realizują kluczowe zadania i eliminować wszelkie przeciwności jakie napotykają.
Skuteczne przywództwo wymaga zakopania swojego ego gdzieś głęboko i czerpaniu radości z tego, że inni stają się lepsi, skuteczniejsi i osiągają coraz to lepsze rezultaty.

Relacje

Jeżeli chcesz być skutecznym liderem to zamień myślenie kategoriami „ja” na „my”. John Maxwell ma sporo racji określając relacje jako punkt wyjścia do osiągnięcia kolejnych poziomów skutecznego przywództwa.
W moim przypadku działo się to spontanicznie i zwykle skuteczna współpraca pokrywała się z koleżeńską relacją.
Teraz wiem na pewno, że przywództwo jest ściśle związane z dobrymi stosunkami międzyludzkimi a w przypadku ich braku można mówić jedynie o zarządzaniu i przewodzeniu w oparciu o autorytet wynikający z pozycji (stanowiska).

Możesz lubić ludzi, nie przewodząc im, ale nie możesz przewodzić ludziom, jeśli ich nie lubisz

Motywowanie przez inspirowanie

W moim świecie przywództwo to nie jest rozkazywanie. Uważam, że motywacja wewnętrzna jest dużo potężniejsza od tej zewnętrznej. Czynniki takie jak premie, wyjazdy integracyjne i inne bonusy działają, ale na krótko. Jeżeli będziesz w stanie zainspirować innych, własnym zachowaniem dać dobry przykład, obdarzyć zaufaniem i docenić zaangażowanie, to osiągniesz dużo więcej ze swoim zespołem.

Przejmowanie inicjatywy

Czasami bywają sytuacje, gdy cały zespół czeka aż coś się samo wydarzy. Tym co odróżnia lidera od innych jest to, że prawdziwy lider po prostu działa, nie oglądając się na innych. Nie oznacza to, że jako lider musisz wykonywać całą pracę samodzielnie. Po prostu inicjujesz działania, rozpoczynasz temat a potem konsekwentnie pilnujesz jego realizacji.



Wyznaczanie celu

Efektywny lider deleguje wiele zadań i odpowiedzialności tylko nie obszar wyznaczania celów. Skuteczne przywództwo zaczyna się od określenia dokąd chcemy zmierzać a dopiero kolejnym etapem jest wspólne z zespołem określanie drogi do celu.
Jako lider powinieneś więc spoglądać dalej w przyszłość i z pełną odpowiedzialnością kreować wizję świata, jaki chcecie zobaczyć za jakiś czas.

Pilnowanie zasad

Rolą lidera jest według mnie również dbanie o przestrzeganie zasad panujących w zespole. Jeżeli umawiamy się na przykład na otwartą informację zwrotną to wszelkie plotki i obgadywanie za plecami powinno być konsekwentnie eliminowane.
Poza wieloma innymi korzyściami, spójność i konsekwencja lidera wpływa również pozytywnie na poczucie bezpieczeństwa w zespole.

Dowożenie

Koniec końców liczy się wynik jaki osiąga zespół. Poza wieloma miękkimi aspektami takimi jak budowanie relacji czy motywowanie ważne jest, aby lider wspólnie z zespołem realizował założone cele.
Skuteczny przywódca wie jak zmieniać styl komunikacji, kiedy można sobie pozwolić na więcej swobody a kiedy trzeba faktycznie podkręcić tempo aby skończyć zadania o czasie. Dlatego tak ważne staje się łączenie elementów przywództwa i zarządzania z jednoczesnym wykorzystaniem różnego typu sprawdzonych metodyk.
Dopiero połączenie wiedzy i umiejętności z tych obszarów tworzy obraz lidera skutecznie realizującego ambitne projekty.

Kto może być przywódcą?

Jak zapewne zauważyłeś — przywództwo jest cechą czy umiejętnością, którą można w sobie rozwijać przez całe życie. Co bardzo ważne, możesz ćwiczyć te zachowania niezależnie od tego czym się obecnie zajmujesz. Możesz być nieformalnym liderem w swoim środowisku zawodowym czy w grupach, w których udzielasz się prywatnie.
Jeżeli będziesz wspierał innych, motywował, doceniał, działał, przewidywał przyszłe problemy i skutecznie je eliminował oraz skupisz się na działaniach zmierzających od osiągania celu, to z czasem zostaniesz liderem, za którym inni będę chętnie podążać.

Na przykład?

Na koniec przytoczę Ci nieco metaforyczną historię pokazującą różnicę między typowym zarządzaniem opartym na władzy i sile a inspirującym przywództwem.

W trakcie studiów miałem zajęcia z języka obcego, który mogliśmy sobie dowolnie wybrać. Ja osobiście wybrałem hiszpański a część moich znajomych chodziła na zajęcia z niemieckiego.

Nauczyciel języka niemieckiego miał bardzo tradycyjne podejście. Wymagał dużo, na każdych zajęciach odpytywał ze słówek czy gramatyki. Wprowadzał bardzo napiętą atmosferę i dokładał dużo dodatkowej pracy i stresu w sytuacji, gdy zajęcia związane z głównym tematem studiów i tak już były mocno wymagające.
Jaki był efekt — wiedza zdobyta w ten sposób i tak uleciała z czasem, jeżeli tylko nauka nie była kontynuowana. Do tego opisana sytuacja mocno zniechęcała do dalszej nauki, gdyż podświadomie pojawiała się reakcja stresowa na samą myśl o nauce niemieckiego.
Był to idealny przykład na nieskuteczność tradycyjnych metod nauczania (ale też i zarządzania).

Nauczyciel hiszpańskiego podszedł do tematu inaczej. Wiedząc, że w tak krótkim czasie przy licznej grupie studentów i tak nie jest w stanie nauczyć zbyt wiele, połączył naukę z inspirowaniem do samodzielnego poszerzania wiedzy.
Zajęcia były oczywiście merytoryczne, ale samo aktywne uczestnictwo wystarczało, aby coś zapamiętać i spokojnie uzyskać zaliczenie. Jednocześnie na zajęciach usłyszeliśmy wiele opowieści o historii Hiszpanii, kuchni, kulturze, tradycjach czy pięknych krajobrazach. Niewątpliwie takie podejście działało inspirująco i pozostawiło w pamięciach studentów wiele miłych wspomnień. Efektem ubocznym było też łatwiejsze i trwalsze przyswajanie informacji i jestem pewien, że grupa „hiszpańska” po jakimś czasie pamiętała zdecydowanie więcej z zajęć niż grupa „niemiecka”.
Dodatkowo w grupie tej często pojawiała się chęć aby samodzielnie kontynuować naukę w tym zakresie.
Był to dobry przykład na to, że inspirujący lider może uzyskać dużo więcej niż ten, który jedynie rozkazuje i rozlicza z wyników.

A Ty jakim jesteś liderem?


Artur GułaArtur Guła, pasjonat tematyki zarządzania i przywództwa z życiową misją dzielenia się wiedzą i doświadczeniami z innymi menedżerami.
Doświadczony lider w projektach IT z różnych dziedzin.
Autor książki Fascynujący świat przywództwa.

Read More
Jak być lepszym człowiekiem, liderem i menedżerem

Zapytajmy wojowników

Zacznę od cytatu z Hagakure, praktycznego przewodnika dla samurajów podążających ścieżką bushido. Idea jest bardzo prosta — doskonalenie i trening nie ma określonego celu, ale jest drogą na której kluczowe jest, aby stawać się lepszym człowiekiem z dnia na dzień.

Skoro staliśmy się lepsi niż wczoraj, od jutra zacznijmy się doskonalić; przez całe życie, dzień po dniu, trzeba dążyć do perfekcji. To też nie kończy się nigdy.

A jak jest u nas?

Nasza kultura przyzwyczaja nas do porównywania się do innych od wczesnych lat dzieciństwa. W szkole uczniowie są kategoryzowani wg ocen i wyróżnienia otrzymują tylko ci, którzy są najlepsi.
Nietrudno sobie wyobrazić, że taki system na starcie demotywuje tych gorszych, którzy zaczynają z niskiego pułapu i zanim zostaną docenieni potrzebują przejść z etapu ucznia 2-jkowego do 5-tkowego po drodze nie otrzymując nagród za postępy. W naturalny sposób uczniowie szukają dróg na skróty, aby otrzymać najwyższą możliwą ocenę i uzyskać uznanie. Nie uczą się więc jak być lepszym, ale jak szybko zostać najlepszym.

Następnie w środowisku zawodowym jest bardzo podobnie. Często ludzie bądź zespoły są porównywane do siebie przy użyciu różnych wskaźników. Nie zastanawiamy się więc ponownie jak być lepszym po prostu każdego dnia. Liczy się obecny wynik, to żeby pokonać innych, być lepszym od konkurencji.

Czy może być inaczej?

Jako liderzy możemy tę sytuację zmieniać tworząc warunki, w których poza chwilowym wynikiem liczy się też stały rozwój i podnoszenie kompetencji. Jeżeli ktoś zaczyna z poziomu stażysty, to możemy albo czekać aż dogoni „seniorów” albo doceniać każdy, nawet mały krok w tym kierunku.
Jak to osiągnąć? Jak być lepszym człowiekiem? Posłużę się kilkoma przykładami.

Zajrzyjmy do świata sportu

Myślę, że kojarzysz naszego wielkiego mistrza skoków narciarskich — Adama Małysza. Do kanonu powiedzeń przeszło już stwierdzenie o oddaniu dwóch dobrych skoków. Otóż to — w skokach narciarskich zawodnik nie ma wpływu na to czy wygra czy nie. Nawet będąc w najlepszej formie i osiągając życiowe rekordy może przegrać, gdy inny skoczek będzie w jeszcze lepszej dyspozycji, lub zwyczajnie będzie miał po prostu swój dzień.

Adam Małysz
Źródło: Newspix / Jerzy Kleszcz / Newspix.pl /

W takiej sytuacji niezwykle mądrą i rozsądną techniką jest skupianie się tylko na optymalnym wykonaniu swojego zadania. Jest to również zgodne z duchem proaktywności, czyli działaniem tam, gdzie faktycznie masz wpływ. Wszystko poza Twoim kręgiem wpływu jest w tzw. kręgu zainteresowań i jeżeli nie możesz tego zmienić, to nie poświęcaj na to swojej energii i czasu.

Zastanów się co możesz zrobić aby tak jak Adam Małysz koncentrować się na dwóch dobrych skokach a nie na tym co robią inni, na których i tak nie masz wpływu.

Przykład

Powiedzmy, że zespół z którym pracujesz ma trudności z dotrzymywaniem zobowiązań i dostarczaniem zadań na czas. Możesz skupić się całkowicie na wadach osób z zespołu i czekać na poprawę sytuacji, przypominając o konieczności realizowania zadań o czasie.
Jako lider działający w obszarze na który masz wpływ, zastanawiasz się co Ty możesz zrobić aby poprawić tę sytuację. Na próbę wprowadzasz narzędzie przypominające każdemu o codziennym przeanalizowaniu pozostałej czasochłonności zadań, tak aby zbudować świadomość upływającego czasu.
Następnie obserwujesz sytuację i w razie potrzeby wprowadzasz kolejne usprawnienia.

Jeszcze raz daleko na wschód

Ponownie zabieram Cię w podróż do kraju samurajów, tym razem w bardziej współczesne czasy. Japonia osiągnęła wysoki poziom rozwoju głównie dzięki ciężkiej pracy, zaangażowaniu i systematyczności wielu milionów ludzi. Dodatkowym efektem było powstanie koncepcji, które następnie rozprzestrzeniły się na cały świat.

Jedną z takich praktyk jest Kaizen, oznaczające wprost poprawę, ciągłe polepszanie. W przeciwieństwie do podejścia „zachodniego”, gdzie liczy się to co duże, drogie i efektowne, Kaizen podkreśla wartość małych, codziennych zmian na drodze do osiągnięcia wielkich rzeczy. Każdy w zespole może zgłosić pomysł na zmianę, jakieś drobne udoskonalenie, które zwiększy efektywność, zmniejszy pracochłonność czy na przykład poprawi przychody.

Kaizen

Jeżeli chcesz być lepszym człowiekiem i liderem, to połącz zasadę Małysza z praktyką Kaizen. Skup się na dobrych skokach i jednocześnie szukaj tego, co pomoże oddawać minimalnie lepsze skoki przy każdej kolejnej próbie.

Przykład

Załóżmy, że masz problem z prokrastynacją i wiecznie odkładasz najważniejsze rzeczy na potem. Co zrobić? Z dnia na dzień nie zmienisz sytuacji, ale możesz wprowadzić stopniowy plan zgodnie z duchem Kaizen. Na przykład zaczynasz od dokładniejszego planowania tygodnia tak, aby określić co jest faktycznie ważne. Następnym krokiem jest planowanie poszczególnego dnia. Z czasem stawiasz sobie za cel zrealizowanie jednego, najważniejszego zadania z planu w każdym dniu itd. aż do poziomu, który będzie dla Ciebie satysfakcjonujący.

Zagrajmy w (nieskończoną) grę

Po raz kolejny na tym blogu sięgnę do opracowań Simona Sinka. Wg mnie Simon ma talent do przekazywania złożonych teorii w prosty i przystępny sposób. Tym razem nawiążę do pojęcia nieskończonej gry (infinite game). Taki też tytuł ma najnowsza książka Simona, w której przedstawione jest porównanie podejścia wg zasad gier skończonych i nieskończonych.

Gra skończona ma swój cel, który decyduje o tym kto wygra a kto przegra. W szkole to może być zdanie egzaminu, w pracy zawodowej na przykład zakończenie projektu w najszybszym czasie i najmniejszym budżecie a w sporcie pokonanie przeciwnika i zdobycie złotego medalu.
Z perspektywy rozwoju firmy lub Twojego własnego Simon Sinek odraza tego typu podejście. Koncentrując się na byciu lepszym od innych, zdobywaniu nagród i wyróżnień możemy stracić z oczu to, co jest naprawdę ważne, czyli systematyczny rozwój. Jeżeli już dawno pokonałem konkurencję, to myśląc tylko o tym celu już nie mam nic do zrobienia przez co inny, nowy gracz może mnie z zaskoczenia prześcignąć.
Podobnie w życiu, jeżeli nie chcę być lepszym człowiekiem a jedynie planuję zarobić określoną kwotę i mieć konkretne stanowisko, to będę szukał dróg na skróty do osiągnięcia tego celu a kiedy to się wydarzy odpuszczę sobie już dalsze starania.

Gra nieskończona dla odmiany nie ma wygranych ani przegranych. Gracze skupiają się na samym przebiegu gry, który w obszarze osobistym i zawodowym sprowadza się do pokonywania samego siebie, do stopniowego podnoszenia kwalifikacji, jakości czy innych cech.
Jacek Walkiewicz w sławnym wystąpieniu na TEDx powiedział, że od Indian nauczył się, że:

Prawdziwy wojownik to człowiek, który się mierzy z samym sobą.

Podobnie działa firma czy zespół — jeżeli chcesz z innymi dotrzeć daleko, to w pierwszej kolejności zastanówcie się wspólnie, jak usprawniać to, co robicie w tej chwili. Konkurencja będzie się pojawiać i znikać, na to nie masz wpływu. Masz za to wpływ na to, czy wygrywasz sam ze sobą walkę o lepsze jutro.

Przykład

Simon Sinek podał w pewnym wywiadzie przykład doskonale ilustrujący różnice między grą skończoną a nieskończoną.
Simon został zaproszony na dwie konkurencyjne konferencje — do Microsoft i Apple. W tej pierwszej przeważały wystąpienia i rozmowy o tym jak pokonać Apple. Co zrobić, aby klienci wybrali produkty Microsoftu zamiast produktów Apple. Było to więc typowe nastawienie wg zasad gry skończonej.
W Apple było przeciwnie. Nikt nie wspominał o konkurencji. Dominowała twórcza atmosfera i ekscytacja nowymi produktami. Nawet gdy Simon Sinek przedstawił jednej z wysoko postawionych osób w Apple pewien gadżet, który otrzymał od Microsoftu, zachwalając jego zalety i konkurencyjność względem analogicznego produktu Apple, spotkało się to z krótką aprobatą, że może faktycznie ten produkt jest bardzo dobry. I tyle, całkowity brak dalszego zainteresowania konkurencją.

Teraz odpowiedz na pytanie — która z tych firm jest postrzegana jako innowacyjna i wyznaczająca trendy na rynku?

Na koniec

Mam nadzieję, że znalazłeś/znalazłaś tutaj inspirację do poszukiwania odpowiedzi na tytułowe pytanie — jak być lepszym człowiekiem, liderem i menedżerem.
Poszukaj tego, co możesz robić lepiej, odetnij się od konkurowania z innymi i rozpocznij nieskończoną grę.

Powodzenia!


przywództwo na najwyższym poziomiePrzeczytaj też artykuł o istotnych cechach współczesnych menedżerów, zebranych na podstawie doświadczeń słynnych aplinistów.
https://www.swiatprzywodztwa.pl/przywodztwo-na-najwyzszym-poziomie/


Artur GułaArtur Guła, pasjonat tematyki zarządzania i przywództwa z życiową misją dzielenia się wiedzą i doświadczeniami z innymi menedżerami.
Doświadczony lider w projektach IT z różnych dziedzin.
Autor książki Fascynujący świat przywództwa.

Read More