Czym jest przywództwo – czyli jak zostać liderem

Co lub kto przychodzi Ci do głowy gdy zastanawiasz się czym jest przywództwo? Być może są to osoby powszechnie znane ze świata polityki, religii czy może sportu. Czy faktycznie przywództwo musi oznaczać coś wielkiego, przeznaczonego tylko dla wąskiej grupy osób?
Co każdy z nas — Ty i ja — możemy zrobić aby zostać liderami, którzy zmieniają świat dookoła na lepsze?
O tym właśnie jest ten artykuł.

Trochę teorii (naprawdę tylko trochę)

Zanim przejdę do bardziej subiektywnych opinii zatrzymam się na chwilę przy teoriach dotyczących przywództwa.
Zacznę od podręcznika Zarządzanie: teoria i praktyka od podstaw (D. Jemielniak, D. Latusek)

Przywództwo to takie oddziaływanie na pracowników, by osiągnęli cele organizacji (wyznaczone przez lidera) i stworzyli organizacji warunki działania (społeczne i materialne).

Co sądzisz o tej definicji? W zasadzie cała ta formuła skupia się na organizacji i jej potrzebach. Oczywiście jest to bardzo ważny aspekt, bo bez mierzalnych rezultatów biznesowych firma nie może funkcjonować, jednak wydaje mi się, że to zdanie nie odpowiada w pełni na pytanie czym jest przywództwo.

Możemy też spotkać się z definicją świadomego przywództwa, czyli (z Podstawy organizacji i zarządzania, A. Czermiński, M. Grzybowski, K. Ficoń)

Polega ono na orientowaniu się we własnym stylu kierowania i uwzględnianiu w szerokim stopniu motywacji i nastawienia podwładnego do pracy i współpracy.

Tu już trochę lepiej, bo w swoim podejściu zaczynamy uwzględniać osoby z zespołu, ich preferencje motywacje itp.
Zapytajmy więc o definicję najpopularniejsze źródło wszelkich informacji — wikipedię:

Przywództwo oznacza dążenie do realizacji wspólnych celów (uświadomionych bądź nie) dla obu stron tej relacji. Relacja przywództwa nie opiera się na narzucaniu własnych rozwiązań jak w przypadku władzy. Relacja pomiędzy przywódcą a jego zwolennikami zwykle opiera się na dobrowolności uznania jednostki za przywódcę.

Do mnie to przemawia — w przywództwie ważne jest uwzględnianie potrzeb obu stron a także co najważniejsze — przywództwo jest naturalnym wynikiem takiej relacji a nie narzuconą zależnością typu szef — pracownik.
Na koniec jeszcze ciekawostka z Encyklopedii zarządzania:

Przywództwo jest definiowane na różne sposoby, ponieważ jest to określenie, które nie ma uznanej i przyjętej jednej definicji. 

No i to tyle w temacie poszukiwania jednej, kompletnej definicji tego czym jest przywództwo…

Jak zmierzyć poziom przywództwa?

Skoro tak trudno jest określić czym jest przywództwo to czy można je w jakiś sposób skategoryzować lub nawet pomierzyć?
Propozycję hierarchii poziomów przywództwa wprowadził John C. Maxwell w książce Pięć poziomów przywództwa.
Zestawiając tę koncepcję z własnym doświadczeniem przygotowałem zestaw pytań pozwalający określić Twój poziom przywództwa. Opracowanie to zawiera również sugestie dotyczące niezbędnych działań na każdym z poziomów.

Schemat opracowany przez Johna Maxwella dobrze obrazuje kluczowe etapy na drodze do świadomego przywództwa. Równocześnie zachęcam Cię do poszukania własnej drogi czyli Twojej osobistej wizji przywództwa.

Przywództwo w moim świecie

Czym jest przywództwo dla mnie? W moim przypadku kluczowe są następujące wartości, cechy i zachowania:

Wspieranie innych

To chyba najważniejsza dla mnie cecha skutecznego lidera, przynajmniej od czasu kiedy zdałem sobie sprawę, że tak naprawdę to zespół (całościowo) może dowieźć projekt a nie sam lider czy kierownik projektu. Lider powinien więc skupić się na wspieraniu tych, którzy faktycznie realizują kluczowe zadania i eliminować wszelkie przeciwności jakie napotykają.
Skuteczne przywództwo wymaga zakopania swojego ego gdzieś głęboko i czerpaniu radości z tego, że inni stają się lepsi, skuteczniejsi i osiągają coraz to lepsze rezultaty.

Relacje

Jeżeli chcesz być skutecznym liderem to zamień myślenie kategoriami „ja” na „my”. John Maxwell ma sporo racji określając relacje jako punkt wyjścia do osiągnięcia kolejnych poziomów skutecznego przywództwa.
W moim przypadku działo się to spontanicznie i zwykle skuteczna współpraca pokrywała się z koleżeńską relacją.
Teraz wiem na pewno, że przywództwo jest ściśle związane z dobrymi stosunkami międzyludzkimi a w przypadku ich braku można mówić jedynie o zarządzaniu i przewodzeniu w oparciu o autorytet wynikający z pozycji (stanowiska).

Możesz lubić ludzi, nie przewodząc im, ale nie możesz przewodzić ludziom, jeśli ich nie lubisz

Motywowanie przez inspirowanie

W moim świecie przywództwo to nie jest rozkazywanie. Uważam, że motywacja wewnętrzna jest dużo potężniejsza od tej zewnętrznej. Czynniki takie jak premie, wyjazdy integracyjne i inne bonusy działają, ale na krótko. Jeżeli będziesz w stanie zainspirować innych, własnym zachowaniem dać dobry przykład, obdarzyć zaufaniem i docenić zaangażowanie, to osiągniesz dużo więcej ze swoim zespołem.

Przejmowanie inicjatywy

Czasami bywają sytuacje, gdy cały zespół czeka aż coś się samo wydarzy. Tym co odróżnia lidera od innych jest to, że prawdziwy lider po prostu działa, nie oglądając się na innych. Nie oznacza to, że jako lider musisz wykonywać całą pracę samodzielnie. Po prostu inicjujesz działania, rozpoczynasz temat a potem konsekwentnie pilnujesz jego realizacji.



Wyznaczanie celu

Efektywny lider deleguje wiele zadań i odpowiedzialności tylko nie obszar wyznaczania celów. Skuteczne przywództwo zaczyna się od określenia dokąd chcemy zmierzać a dopiero kolejnym etapem jest wspólne z zespołem określanie drogi do celu.
Jako lider powinieneś więc spoglądać dalej w przyszłość i z pełną odpowiedzialnością kreować wizję świata, jaki chcecie zobaczyć za jakiś czas.

Pilnowanie zasad

Rolą lidera jest według mnie również dbanie o przestrzeganie zasad panujących w zespole. Jeżeli umawiamy się na przykład na otwartą informację zwrotną to wszelkie plotki i obgadywanie za plecami powinno być konsekwentnie eliminowane.
Poza wieloma innymi korzyściami, spójność i konsekwencja lidera wpływa również pozytywnie na poczucie bezpieczeństwa w zespole.

Dowożenie

Koniec końców liczy się wynik jaki osiąga zespół. Poza wieloma miękkimi aspektami takimi jak budowanie relacji czy motywowanie ważne jest, aby lider wspólnie z zespołem realizował założone cele.
Skuteczny przywódca wie jak zmieniać styl komunikacji, kiedy można sobie pozwolić na więcej swobody a kiedy trzeba faktycznie podkręcić tempo aby skończyć zadania o czasie. Dlatego tak ważne staje się łączenie elementów przywództwa i zarządzania z jednoczesnym wykorzystaniem różnego typu sprawdzonych metodyk.
Dopiero połączenie wiedzy i umiejętności z tych obszarów tworzy obraz lidera skutecznie realizującego ambitne projekty.

Kto może być przywódcą?

Jak zapewne zauważyłeś — przywództwo jest cechą czy umiejętnością, którą można w sobie rozwijać przez całe życie. Co bardzo ważne, możesz ćwiczyć te zachowania niezależnie od tego czym się obecnie zajmujesz. Możesz być nieformalnym liderem w swoim środowisku zawodowym czy w grupach, w których udzielasz się prywatnie.
Jeżeli będziesz wspierał innych, motywował, doceniał, działał, przewidywał przyszłe problemy i skutecznie je eliminował oraz skupisz się na działaniach zmierzających od osiągania celu, to z czasem zostaniesz liderem, za którym inni będę chętnie podążać.

Na przykład?

Na koniec przytoczę Ci nieco metaforyczną historię pokazującą różnicę między typowym zarządzaniem opartym na władzy i sile a inspirującym przywództwem.

W trakcie studiów miałem zajęcia z języka obcego, który mogliśmy sobie dowolnie wybrać. Ja osobiście wybrałem hiszpański a część moich znajomych chodziła na zajęcia z niemieckiego.

Nauczyciel języka niemieckiego miał bardzo tradycyjne podejście. Wymagał dużo, na każdych zajęciach odpytywał ze słówek czy gramatyki. Wprowadzał bardzo napiętą atmosferę i dokładał dużo dodatkowej pracy i stresu w sytuacji, gdy zajęcia związane z głównym tematem studiów i tak już były mocno wymagające.
Jaki był efekt — wiedza zdobyta w ten sposób i tak uleciała z czasem, jeżeli tylko nauka nie była kontynuowana. Do tego opisana sytuacja mocno zniechęcała do dalszej nauki, gdyż podświadomie pojawiała się reakcja stresowa na samą myśl o nauce niemieckiego.
Był to idealny przykład na nieskuteczność tradycyjnych metod nauczania (ale też i zarządzania).

Nauczyciel hiszpańskiego podszedł do tematu inaczej. Wiedząc, że w tak krótkim czasie przy licznej grupie studentów i tak nie jest w stanie nauczyć zbyt wiele, połączył naukę z inspirowaniem do samodzielnego poszerzania wiedzy.
Zajęcia były oczywiście merytoryczne, ale samo aktywne uczestnictwo wystarczało, aby coś zapamiętać i spokojnie uzyskać zaliczenie. Jednocześnie na zajęciach usłyszeliśmy wiele opowieści o historii Hiszpanii, kuchni, kulturze, tradycjach czy pięknych krajobrazach. Niewątpliwie takie podejście działało inspirująco i pozostawiło w pamięciach studentów wiele miłych wspomnień. Efektem ubocznym było też łatwiejsze i trwalsze przyswajanie informacji i jestem pewien, że grupa „hiszpańska” po jakimś czasie pamiętała zdecydowanie więcej z zajęć niż grupa „niemiecka”.
Dodatkowo w grupie tej często pojawiała się chęć aby samodzielnie kontynuować naukę w tym zakresie.
Był to dobry przykład na to, że inspirujący lider może uzyskać dużo więcej niż ten, który jedynie rozkazuje i rozlicza z wyników.

A Ty jakim jesteś liderem?


Artur GułaArtur Guła, pasjonat tematyki zarządzania i przywództwa z życiową misją dzielenia się wiedzą i doświadczeniami z innymi menedżerami.
Doświadczony lider w projektach IT z różnych dziedzin.
Autor książki Fascynujący świat przywództwa.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.